Tìm kiếm: tín ngưỡng dân gian

Trong số các di sản văn hóa ở huyện Hải Hậu, Đền Bảo Ninh, xã Hải Phương được nhiều người biết đến bởi có bề dày lịch sử, giá trị nghệ thuật kiến trúc độc đáo cùng những sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng dân gian đặc sắc. Sự trầm lắng, trang nghiêm thường ngày hay rộn ràng của lễ hội tại chốn thiêng - Đền Bảo Ninh đã tạo nên nét đẹp văn hóa truyền thống và trở thành địa điểm du lịch tâm linh hấp dẫn nhiều du khách trong và ngoài tỉnh.

Thật khó xác định được tín ngưỡng thờ cúng Quốc tổ Hùng Vương có thời điểm nào. Từ tín ngưỡng dân gian thờ cúng tổ tiên được hóa thân vào một biểu tượng mang tính quốc gia, hình thành cùng quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Buổi đầu là tín ngưỡng mang tính dân gian của cộng đồng dân cư sống trong các làng xã quanh vùng đất sau này được tôn vinh là Đất Tổ (nay là Phú Thọ) sau lan tỏa rộng cùng với quá trình hình thành lãnh thổ và cộng đồng quốc gia.

Tẩu Sai là đại lễ tôn vinh sự trưởng thành của đồng bào Dao Tiền ở Cao Bằng. Sự kiện nhiều chục năm mới tổ chức một lần không chỉ là tín ngưỡng dân gian mà còn mang ý nghĩa tôn vinh các giá trị đạo lý về hôn nhân, hạnh phúc gia đình; gắn kết cộng đồng, dòng họ.

Hát văn hay còn được gọi là hát chầu văn, là một sinh hoạt văn hóa gắn liền với đời sống tâm linh của người Việt cổ. Hát Chầu văn là hình thức lễ nhạc trong nghi thức hầu đồng tín ngưỡng Tứ phủ, một tín ngưỡng dân gian có xuất xứ từ đồng bằng Bắc Bộ. Sự độc đáo của hát văn, hát chầu văn không chỉ thể hiện ở sự trầm bổng, nhấn nhá của lối hát, ở sự ứng diễn linh hoạt có sức cuốn hút người nghe mà còn thể hiện ở tay đàn, nhịp phách ăn nhập một cách hài hòa và tinh tế để vừa đàn vừa hát là cả một quá trình điêu luyện, công phu của các nghệ nhân bằng cả tâm huyết và bề dày năm tháng. ở Ninh Bình, có một người được ví như người "giữ lửa" cho chầu văn trên mảnh đất Cố đô - Đó là Nguyễn Phú Viễn, chủ nhiệm Câu lạc bộ diễn xướng chầu văn Thiên Phú (Thành phố Tam Điệp). Nói về anh như thế không ngoa bởi anh là một trong những người Ninh Bình đưa chầu văn ra sân khấu chuyên nghiệp và nằm trong số ít nghệ sĩ vừa biết đàn, hát, gõ, nắm được đầy đủ niêm luật, tinh túy và lề lối của các bậc nghệ nhân Hát văn xưa.

Chầu văn cổ truyền là một loại hình nghệ thuật đàn - hát, có kết hợp với lên đồng (biểu diễn trong vai các chư vị thần linh). "Chầu văn" nghĩa là: Văn chầu Thánh. Hát chầu văn nghĩa là hát những bài văn để chầu Thánh. Đây vốn là một thể thức diễn xướng tổng hợp, gồm có đàn, hát, múa..., một thể thức biểu hiện có dung nạp trong đó các yếu tố nghệ thuật và tín ngưỡng dân gian.